Dolar/TL haftayı 49,5 bandında karşıladı: akşam kotasyonu ne anlatıyor?
Erdal OĞUZ | Kuyumcum İSTANBUL / TÜRKİYE Dolar/TL, 16 Ekim Cuma akşamına doğru 49,5 lira çevresindeki işlemleriyle gündemde kalırken, fiyatın hangi piyasadan ve hangi saatte alındığı karşılaştırmanın merkezine yerleşti. Kuyumculukta altının uluslararası dolar fiyatından TL maliyete dönüşmesi nedeniyle döviz kuru, yalnız döviz alıp satanlar için değil, üretici ve perakendeci için de fiyatlama girdisi niteliğinde. Açılış verisiyle akşam kotasyonu ayrılmalı Bloomberg HT’nin 16 Ekim saat 09.30 tarihli haberinde serbest piyasada doların 49,5247 TL alış ve 49,5300 TL satış seviyelerinde olduğu yazıldı. Aynı haber bir önceki gün için 49,4716 TL gün sonu düzeyini aktarıyor. Bunlar açıkça zaman damgalı fiyatlar olduğundan günün akşamını doğrudan temsil etmez. Önceki 18.30 sohbet raporunda dolar/TL için 18.23 saatli 49,5252 TL değeri ve %0,11 günlük artış yer alıyor. Ancak bu veri satırı bu çalışmada bağımsız ham ekran görüntüsüyle teyit edilemedi. Bu nedenle haber içinde, doğrulama bekleyen akşam kotasyonu olarak ifade ediliyor; resmî kapanış diye sunulmuyor. 16 Ekim TCMB gösterge bülteninde dolar döviz alış 49,3573 TL, döviz satış 49,4463 TL olarak yer alıyor. Bu rakamların zaman ve hesaplama amacı serbest piyasadaki 18.30 kotasyonundan farklıdır. Merkez Bankası’nın göstergesi, akşam bir döviz bürosunun müşteriye işlem yaptığı fiyatın yerine kullanılamaz. Küresel dolar gerilerken yerel kur neden ayrı izlenir? Reuters’ın 16 Ekim küresel piyasalar değerlendirmesinde ABD dolarının haftalık bazda gerilediği, Amerikan tahvil getirilerindeki düşüşün bu harekette rol oynadığı belirtildi. Bununla birlikte küresel dolar endeksinin hareketi ile dolar/TL arasında bire bir ve aynı oranda ilişki kurulamaz. Türkiye’deki TL likiditesi, yerel talep ve arz ile işlemin yapıldığı piyasa fiyatı da belirler. Bu fark kuyumculukta özellikle yüksek tutarlı, dövize duyarlı altın tedarikinde öne çıkar. Gram karşılığın uluslararası altınla ilişkisi kurulurken kullanılan USD/TRY kotasyonunun saati değişirse hesaplanan gram TL tutarı da farklılaşır. Sabah serbest piyasa, öğleden sonra TCMB göstergesi ve akşam spot kotasyonunu alt alta koyarak gün içi alım-satım performansı ölçmek sağlıklı değildir. Tutarlı karşılaştırma için aynı kaynaktaki benzer fiyat tipi ve aynı saat gerekir. İthal girdi ve altın maliyetinde kur etkisi Döviz kuru yalnız bitmiş altının fiyatında değil, ithal malzeme, taş, ekipman ve belirli üretim girdilerinde de hesaplama unsurudur. Ancak her ithalat işleminin fiilî ödeme kuru banka, sözleşme, vade ve ödeme anına bağlıdır; kamuya açık gösterge kur tek başına gerçekleşmiş maliyet değildir. Yeni haftaya girilirken işletmelerin, cuma günü görülen tek fiyat yerine ödeme tarihiyle uyumlu banka veya tedarikçi teklifini esas alması daha anlamlıdır.